Diagnoza Dziecka ze Spektrum Autyzmu

Proces diagnozy zaburzeń autystycznych, przeprowadzany w CENTRUM TERAPII „egeo”, obejmuje przede wszystkim szczegółowy wywiad z rodzicami oraz obserwację dziecka:
  • podczas swobodnej zabawy;
  • w kontakcie z najbliższymi osobami;
  • w relacjach z rówieśnikami (np. w grupie przedszkolnej, szkolnej);
  • podczas nawiązywania kontaktu przez diagnostę;
  • w środowisku naturalnym (lub na podstawie materiałów video);

W procesie diagnozy niezbędne jest uczestnictwo następujących specjalistów: lekarza psychiatry, pedagoga specjalnego oraz psychologa. Dodatkowo przeprowadza się również diagnozę neurologiczną (np. badania w kierunku padaczki), a także badania audiologiczne (sprawdzające funkcjonowanie narządów słuchu). Nie bez znaczenia jest także analiza dokumentacji uzyskanej od innych specjalistów (opinia wychowawcy, logopedy, itp.). Dopiero na podstawie tak dokładnie zebranego materiału możemy postawić diagnozę.

Podstawowymi kryteriami diagnostycznymi są:
  • Podręcznik Diagnostyczny i Statystyczny Zaburzeń Psychicznych (Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, DSM) Amerykańskiego Towarzystwa Psychiatrycznego (2000),
  • Międzynarodowa Statystyczna Klasyfikacja Chorób i Problemów Zdrowotnych (International Statistical Classification of Diseases and Health Related Problems, ICD), Światowej Organizacji Zdrowia (1992).

Jednakże zastosowanie tylko tych narzędzi jest zwykle nie wystarczające, dlatego aby w pełni określić profil kliniczny dziecka z autystycznego spektrum posługujemy się dodatkowymi metodami. W praktyce diagnostycznej najczęściej stosujemy następujące skale:
  • Kwestionariusz do oceny ryzyka rozwoju autyzmu CHAT (Checklist for Autism in Todllers) autorstwa S. Barona-Cohena, J.Allen, C. Gilberga;
  • Skala Oceny Autyzmu Dziecięcego  CARS (Childhood Autism Rating Scale) E. Schoplera, R. Richlera, B.Renner;
  • Lista Zachowań Autystycznych ABC (Autism Behavior Checklist) opracowana przez D.A .Krug, J.R. Arick i P.J. Almond;
  • Skala Diagnostyczna Zespołu Aspergera  ASDS (Asperger Syndrome Diagnostic Scale) autorstwa B. Myles, S. Bock i S. Simpson;
  • Kryteria diagnostyczne Zespołu Aspergera Ch. Gillberga (Gillberg's Criteria for Asperger Syndrome);
  • Południowo - Kalifornijskie Testy Integracji Sensorycznej J. Ayeres SCSIT (Southern California Sensory Integration Tets);

Samo postawienie diagnozy nie jest wystarczające w terapii dziecka ze spektrum autyzmu, istotna jest tu natomiast WCZESNA INTERWENCJA TERAPEUTYCZNA. Oznacza to jak najwcześniejsze rozpoczęcie (ostatecznie przed ukończeniem 3,5 – 4 roku życia) intensywnych i systematycznych oddziaływań terapeutycznych, opartych na indywidualnym programie. Szybkie podjęcie terapii w tym okresie daje najlepsze rokowania.

Proponowany przez nas program wczesnej interwencji charakteryzuje:
  • sporządzenie diagnozy funkcjonalnej (badanie Profilu Psychoedukacyjnego dziecka testem PEP-R, autorstwa Erica Schoplera),
  • przeprowadzenie badania umiejętności wyjściowych (w oparciu o arkusz Umiejętności Początkowych Dziecka, autorstwa Ewy Żmich);
  • opracowanie indywidualnego programu terapeutycznego dostosowanego do możliwości i aktualnych potrzeb dziecka, zgodnie z założeniami Analizy Behawioralnej Stosowanej (ABA);
  • terapia w oparciu o indywidualny system motywacji, który jest na bieżąco modyfikowany zgodnie z aktualnymi potrzebami dziecka;
  • stosowanie zasady małych kroków i stopniowania trudności;
  • uwzględnianie indywidualnego tempa uczenia dziecka;
  • systematyczność spotkań terapeutycznych i konsultacyjnych;
  • pomoc rodzicom w odpowiedniej organizacji środowiska domowego, przystosowanego do specjalnych potrzeb dziecka, z uwzględnieniem również potrzeb zdrowego rodzeństwa;
  • przygotowanie środowiska dziecka tak, aby odnosiło ono jak najwięcej sukcesów i nie dopuszczanie, aby dziecko ponosiło porażki;
  • śledzenie rozwoju dziecka poprzez ponawianie diagnozy funkcjonalnej oraz dostosowywanie programów terapeutycznych do zmieniających się potrzeb rozwojowych i zdrowotnych dziecka,
  • wyzwalanie i wzmacnianie aktywności społecznej, poznawczej i komunikacji dziecka (w tym rozwoju mowy i języka),
  • wielokierunkowość oddziaływań:
nauka umiejętności zabawy dostosowanej do wieku dziecka,
rozwijanie spontanicznej i funkcjonalnej komunikacji,
rozwijanie interakcji społecznych,
kształtowanie zachowań społecznie akceptowanych,
rozwijanie samoobsługi,
naukę samodzielności i dokonywania wyborów,
kształtowanie umiejętności przedszkolnych i szkolnych (w tym zabawy plastyczne, grafomotoryczne, pisanie, nauka czytania, dopasowywanie i sortowanie, nauka umiejętności matematycznych, zabawy muzyczno - taneczne, rozszerzanie wiedzy ogólnej, przygotowanie do nauki z podręcznikiem itp.)  
stymulacja sensoryczna,
nauka planowania sytuacji zadaniowej,
itp.

Tak przygotowany przez nas model wczesnej interwencji ma na celu ogólne usprawnianie dziecka, a nie tylko redukcja czy wyuczanie określonych zachowań.